Uiteindelijk kies ik voor het boek i.p.v. internet

Het gaat slecht met het leesonderwijs. Volgens krantenberichten verleren kinderen het vermogen om rustig een boek te lezen. Mark Zuckerberg ontdekte het boek in 2015. Hij zou elke maand twee boeken gaan lezen zo schreef hij op facebook. We hadden al eerder een bericht naar aanleiding van neurobiologisch onderzoek waaruit blijkt dat lezen van een literair boek heilzaam is voor onze hersenen (met dank aan prof. Jelle Jolles).

http://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-2529855/How-book-really-change-life-Brain-function-improves-DAYS-reading-novel.html

Ui een recent onderzoek gepubliceerd bij Kennisnet blijkt een toenemende weerstand te ontstaan t.o.v. lezen. Het leesonderwijs schiet tekort. http://4w.kennisnet.nl/artikelen/2016/01/07/waarom-veel-kinderen-en-adolescenten-niet-meer-lez/

Iemand vertelde me van een collega juf die nooit voorlas omdat ze niet van lezen hield. TV en internet spelen natuurlijk een rol. Met het mes op de keel kies ik uiteindelijk voor het boek. Een goed verhaal dat je opslurpt, aan het denken zet, je vragen laat stellen. Daar kan niets tegenop, ook geen computer. De ervaring van een goed boek is uniek en de wereld zou er beroerd uit zien als er geen boeken meer gelezen werden. (Een verklaring?) Onlangs konden we lezen dat er in 2007 nog nooit zoveel boeken zijn verkocht en dat dat vooral door internet kwam. Dat klinkt goed. Jammer dat het op de top 10 vooral ging om Sonja Bakker en Youp, al kwam de Vliegeraar er ook op voor (er is hoop).

Prinses Margriet vertelde op de tv over haar schoolervaringen op de werkplaats van Kees Boeke. Ze had er weinig warme gevoelens over. Op een paardenharen deken luisteren naar Bach. Het had jaren geduurd voor ze Johan Sebastiaan weer kon pruimen. Het verhaal deed me denken aan de verplichte literatuurlijst. Een vaak geslaagde poging om jongeren de lust in lezen geheel te ontnemen.

Ik hoop houd van lezen en boeken. Maar schoolboeken, dat is een ander verhaal. Om bepaalde zaken te weten te komen over biologie, wis- en natuurkunde en ga zo maar door is het boek als een auto zonder banden. Je komt wel vooruit, maar langzaam en moeizaam. Animaties, beeld (video) en geluid ontbreken en deze kunnen vaak zaken zoveel duidelijker maken.
Het schoolboek gaat meestal uit van een bepaalde didactiek. Er wordt iets nieuws behandeld, uitgelegd met zo nu en dan een plaatje en vervolgens dien je verwerkingsopdrachten uit te voeren waaruit uiteindelijk blijkt dat je iets begrepen hebt. Het geheel afgesloten door een proefwerk (meestal ook door de uitgever van het schoolboek verzorgd).

Heeft dit iets met kennisverwerven te maken. Beklijft de kennis? Nee het overgrote deel vervliegt als een omgevallen borrel op zonnig terras. Kennisverwerven begint bij verwondering. Onderwijs moet er dus voor zorgen dat je vragen gaat stellen over hoe zaken in elkaar steken. Verwondering oproepen, je fantasie prikkelen. Dan komt op de een of andere wijze de (vermoedelijke) verklaring om de hoek kijken.

Schoolboeken bepalen sinds eeuwen het leerplan: de weg te gaan om tot kennis te komen. Een weg die voor iedereen dezelfde was. Niet alles is wat valt te kennen en belangrijk is, is logisch-mathematisch van aard. Toch speelt die soort kennis vaak een belangrijke rol in onze vorming en de wijze waarop we worden beoordeeld.

Dat het schoolboek als centraal medium voor kennisoverdracht in het reguliere/formele onderwijs verdwijnt is voor mij zeker. Alleen hoelang dit proces zal duren is moeilijker te zeggen. Laat ik een gok wagen: tussen de 5 á 10 jaar. Afhankelijk van het aanpassingsvermogen van de lerarenopleidingen en de flexibiliteit van de educatieve uitgevers die een ander business model moeten ontwikkelen dan het huidige, dat op de verkoop van boeken is gebaseerd. In ieder geval hebben binnen 2 jaar drie op de vier scholen voor VO de beschikking over een elektronische leeromgeving die in principe als prachtig alternatief platform kan dienen om leerprocessen te ondersteunen. Waarbij scholen een belangrijke rol kunnen spelen in de educatieve contentontwikkeling. Maar dat is iets voor een volgende keer. Nu ga ik verder met het lezen van De Stamhouder, een prachtig boek van Alexander Münninghoff.
Lezen hebben ze me nooit kunnen afleren op school.

Deze tekst is een bewerking van een column die ik vijf jaar geleden schreef voor Vives.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.