Categorie: Leerplanontwikkeling

Een van de weinige ICT-successen: de invoering van fysische informatica in het vo

Reageer »
DidactiekInformaticaLeerplanontwikkelingnatuurkunde

 

Interview met dr. Ton Ellermeijer bij wie het 40 jaar geleden allemaal begon

Door Jan Lepeltak

Natuurkunde is het enige eindexamenvak in havo en vwo waar informatica deel van uit-maakt. Het onderdeel fysische informatica is sinds 1992-1993 integraal deel van het natuurkundecurriculum. Leraren zijn nageschoold (zonder enige registerdwang); er is lesmateriaal en hardware beschikbaar; kortom het is een heus, serieus vakonderdeel geworden. Aan de vier in balans voorwaarden van Kennisnet lijkt te zijn voldaan. Hoe is dat zo gekomen?

We bezochten in Amsterdam-Buitenveldert CMA. Deze spin-off van de Universiteit van Amsterdam bestaat in 2017 dertig jaar. Begonnen begin 80’er jaren binnen de didactiek natuurkunde vakgroep aan de UvA en vanaf 1987 als Stichting Centrum voor Micro-computer Applicaties (CMA). Vervolgens werkte CMA samen met het AMSTEL Instituut binnen de Bèta-faculteit (FNWI).  Een overactieve decaan sloot dit gerenommeerde instituut om zijn bezuinigingsdoelstellingen te halen om vervolgens zelf na twee jaar weer naar het bedrijfsleven te verhuizen, waar hij ook vandaan kwam. (meer…)

KomenskyPost vanaf 1 mei

Reageer »
asielkinderenbeleidbesturencodingCommunicatieconnected learningDidactieke-learningICTImplementatiekrimpLeerplanontwikkelinglerarensocial media

KomenskyPost header nieuw

De hoeveelheid informatie over ontwikkelingen op het gebied van innovatie en onderwijs zoals die via blogs dagelijks tot ons komt is voor een individu niet meer bij te houden. KomenskyPost selecteert, vat kort samen, schrijft zelf en linkt. Zo wil de redactie iedere geïnteresseerde op de hoogte houden. De redactie is daarbij volledig onafhankelijk.De humanistische vrijdenkersgeest van Komensky speelt daarbij een rol.

Komensky, beter bekend als Comenius (1592 – 1670), was asielzoeker (in Nederland), pedagoog, onderwijsvernieuwer en humanist. Hij was de eerste pedagoog die het belang van het gebruik van afbeeldingen in het onderwijs benadrukte. Comenius stond standenloos onderwijs voor, waarbinnen elk kind zich volledig kon ontwikkelen. Zijn opvattingen zijn nog opmerkelijk actueel.

www.komenskypost.nl

Scratch en Maker education: Beren op de weg?

Reageer »
~Maker movementbeleidcodingCommunicatieDidactiekICTImplementatieInformaticaInnovatieLeerplanontwikkelingmultimediaOverheid

 

Joek van Montfort op de Megadojo in het Ziggodome

Joek van Montfort op de Megadojo in het Ziggodome

Afgelopen twee weken waren er in Amsterdam twee interessante bijeenkomsten rond respectievelijk Maker education (in de Balie) en Scratch (Megadojo in het Ziggodome). De zaal bij de Maker-Education bijeenkomst was bijna geheel gevuld met publiek uit heel Nederland (van Groningen tot de Brabantse Kempen).  Er waren interessante presentaties waarbij Rolf Hut de show stal.   Het was een heerlijk en echt inspirerend verhaal van de auteur van de Maakbare wereld. Hut is werkzaam op de TU Delft als (technisch) natuurkundige. Deze man moet een eigen tv-programma krijgen. Ik heb genoten van de gedreven presentatie van Astrid Poot ontwikkelaar van de Klooikoffers.
Uit de ontwapende presentaties van PO-docente Yvon Boger van het basisschool Het Palet in de Brabantse Kempen bleek weer eens dat je geen hardcore Bèta hoeft te zijn om goed met Makered bezig te zijn.  Belangrijk omdat de school van Astrid veel  juffen kent (althans zo lijkt op hun website) en we zien dat handvaardigheid richting Maker ed verschuift.
Jammer alleen dat er telkens bij de Baliebijeenkomsten zo weinig tijd/ruimte is voor deelname van het publiek. Op het einde van de bijeenkomst werd bekendgemaakt dat er nu makered-vouchers beschikbaar zijn. Leuk dat dit idee, dat ik bij de bekendmaking van het Codepact eerder ook heb geventileerd en dat nu bij de Makered’s praktijk wordt. De vouchers zijn tussen de € 250-500 Euro waard.  Dat is goed nieuws.  Helaas is er slechts € 25000,- beschikbaar is. Nu ja een beginnetje zou je kunnen zeggen. Gevaar is dat hiermee nieuwe initiatieven worden afgekocht. “Kijk is wat we allemaal al doen” ik hoor het Sander zeggen. Maar welke andere initiatieven? Er is geen Bussemaker/Dekker-beleid in dezen. (meer…)

De Contouren van Onderwijs 2032?

6 reacties
beleidbesturenICTInnovatieLeerplanontwikkelingmultimediaOverheid

Wie de voorstellen uit Ons onderwijs 2032 krijgt soms een déjà vue gevoel.  Veel voorstellen kan men, in andere bewoordingen, ook terugvinden in de Contourennota (1975) van minister Kemenade. Het waren de naweeën van de jaren ’60 en de tijd van de kritische leraren. Een euforische tijd waarin het kabinet Den Uyl, idealistisch maar wellicht naïef en overmoedig het onderwijs wilde vernieuwen. Toch zijn de ideeën nu minder revolutionair dan toen en komen ze bekend voor:

“De school bereidt de leerlingen te weinig voor op de samenleving waarmee ze te maken krijgen en waarin van hen in toenemende mate een eigen bijdrage, betrokkenheid en medezeggenschap worden verwacht.  In het onderwijs komen maatschappelijke verschijnselen en sociale problemen als welvaart, werkgelegenheid, sociale zekerheid, de derde wereld, veranderende rolpatronen voor mannen en vrouwen, milieuvraagstukken, criminaliteit (…) te weinig systematisch aanbod.” (p.12 Contourennota , 1975) (meer…)

Wie zit op Sander Dekker’s plannen te wachten?

Reageer »
beleidbesturenICTkleine scholenkrimpLeerplanontwikkelingOverheid

 

In het persbericht van Sander Dekker over de verruiming van de regels voor het starten van een nieuwe school staan nogal wat onbewezen aannames.  “Vernieuwende initiatieven krijgen te weinig kans, terwijl scholen die slecht onderwijs geven wél kunnen starten.” Waaruit blijkt precies dat vernieuwende scholen te weinig kans krijgen?

Scholen kan men in de plannen stichten om het gehanteerde onderwijsconcept, bijvoorbeeld door het specifieke gebruik van nieuwe technologieën. Dat kan mits vergezeld van ouderverklaringen of een marktonderzoek. Maar het bestaande verruimde experimenteerartikel uit de wet maakt het nu toch ook mogelijk een nieuwe school te starten? Gewoon wat makkelijker dat artikel toepassen en klaar ben je. Daar hebben we toch geen nieuwe wetgeving voor nodig? Maar ja, wetgeving is belangrijk voor het politieke CV van een bewindspersoon. (meer…)

Leer vluchtelingen-kinderen basic Nederlands en coding

4 reacties
beleidbesturenblended learningcodingCommunicatieDidactieke-learningICTInnovatieLeerplanontwikkelingLerenmultimediaOverheid

kerstboom    Basic NL en coding laten we met kerst beginnen

Dat leerkrachten die lesgeven aan vluchtelingenkinderen door middel van een online cursus worden geholpen is een goede zaak. Het gaat onder meer om kennis over chronische stress en de manier waarop leerkrachten kunnen bijdragen aan de veerkracht van kinderen na ingrijpende levenservaringen.

Maar is het voldoende?  Snel contact met leeftijdgenootjes heeft ook een therapeutische werking.  Mijn voorstel is simpel. Ontwikkel een eenvoudig (‘quick and dirty’) communicatief taalprogramma Nederlands als tweede taal voor kinderen en jongeren. Hiermee kunnen kinderen van vluchtelingen op een toegankelijke manier zelfstandig de basis van onze taal leren. Dat maakt het snel mogelijk met hun Nederlandse klasgenootjes te praten en hun praktische kennis van onze taal verder uit te breiden. Het idee is niet nieuw. Ik opperde het al ruim een jaar geleden bij PO-raad. (meer…)

Stichting Leerkracht bezoekt Hoogovens

Reageer »
beleidbesturenCommunicatieDidactiekICTLeerplanontwikkelinglerarenOverheid

hoogovens

Wat de Mckinsey-aanpak voor het onderwijs kan betekenen.

Onlangs mocht ik deelnemen aan een bezoek aan de Hoogovens georganiseerd door De Stichting Leerkracht (DSL). De trotse werknemers spreken nog steeds van de Hoogovens en niet van Tata-steel (Tata klinkt ook beetje lullig).  De Hoogovens maken deel uit van het Indiase Tata Steel, nr. 11 op de wereldranglijst van staalproducenten.
Veel onderwijsmensen kennen inmiddels de activiteiten van de Stichting Leerkracht: het ingang zetten van innovatie- en verbetertrajecten op scholen met gebruikmaking van een methodiek ontleend aan het oudste managementconsultancy-bedrijf ter wereld McKinsey. Een bedrijf met een weerbarstig verleden. Zie voor een interessant artikel over Mckinsey The Independent  (2015). http://www.independent.co.uk/news/business/analysis-and-features/mckinsey-how-does-it-always-get-away-with-it-9113484.html.

Ik zal eerlijk zijn. De relatie McKinsey – onderwijs deed mijn wenkbrauwen even fronsen. “Run schools as you run succesfull business” kwam ik als slogan tegen naar aanleiding van McKinsey’s rapport over global education. McKinsey heeft zeker een punt als men stelt dat wil je het onderwijs verbeteren je de positie en de kwaliteit van de docenten dient te verbeteren. De kwaliteit van het onderwijs kan de kwaliteit van de docenten nooit overstijgen. Ik moest daarbij denken aan het toenemende aantal onbevoegde docenten.

Jaap Versfeld (oud-McKinseypartner) is de gedreven motor achter de St.Leerkracht. Hij is in de gelegenheid zijn tijd geheel pro-bono aan de DSL te weiden.  Inmiddels nemen enkele honderden PO en VO-scholen mee aan het DSL-programma.
Ik vond het fijn dat DSL/Jaap mij in de gelegenheid stelde de Hoogovens te bezoeken. Ik heb iets met de Hoogovens, een broer van mij heeft er zo’n 25 jaar gewerkt tot hij de zoveelste reorganisatie niet overleefde.  Een trauma waar hij nooit geheel overheen is gekomen, want de Hoogovens gaat kennelijk in je bloed zitten.
Tata heeft het zwaar.  Er is overproductie aan staal in de wereld, mede veroorzaakt door de economische crises. China is verantwoordelijk voor 50%  van de mondiale staalproductie. Om concurrerend te kunnen blijven is vooral aandacht voor kwaliteit en innovatie  een belangrijke voorwaarde voor duurzaamheid,stelde directeur Hans van de Berg. Wij moesten nadenken over wat de nieuwe op Toyota-gebaseerde lean-aanpak van Hoogovens voor een school kan betekenen.  Onderwijsmanagers kunnen zeker veel leren van bijv. de Hoogovensaanpak. Bijvoorbeeld als het gaat om veelvuldige  en heldere communicatie binnen de school.  Geen controle van de medewerkers maar nagaan of men zijn werk goed kan doen en of er belemmeringen zijn die het management kan oplossen. Men moet ervaren dat men het samen doet. Die directe band met de werkvloer (en ook materiekennis) werd als belangrijk gezien. Directeur van de Berg en ook chef van de ploegendienst Ron waren gepokt en gemazelde Hoogovenmensen met een lange staat van dienst. Van de Berg vierde die dag zijn 25 jarig jubileum.

Het DSL-gezelschap bestond o.a. uit enkele leerkrachten (waaronder Arjan van der Meij, die ook in de raad van advies van DSL zit) en voor de rest bestuurders, en enkele DSL-coaches.
Je komt in het onderwijs rare zaken tegen. Stel je voor een generaal die zijn soldaten nooit ontmoet of een hoofdcommissaris van politie die nooit een diender spreekt. In bestuurlijk onderwijsland komt dat voor. Het zijn vaak vriendelijke, zachtmoedige mensen die zich als bestuurder nauwelijks op de werkvloer vertonen (‘is lastig binnen onze organisatie’) en als dat gebeurt brengt het onrust teweeg. Dat krijg je dan. Ik ontmoette ook een geestdriftige ROC-bestuurder afkomstig uit het bedrijfsleven. Hij bezocht vaak (praktijk) lessen. Het was in het begin voor de leerlingen en docenten even wennen, maar nu vindt men het heel gewoon.
DSL doet goed werk. Of de activiteiten beklijven en een duurzaam effect hebben durf ik niet te zeggen, maar er gebeurt tenminste iets. Voor de deelnemers op school lijkt het zeker nuttig.
De uitdaging voor DSL is dat men altijd via het bestuur binnen komt. Als de relatie tussen het bestuur en de werkvloer (docenten) slecht of zwak is dan is de behoefte aan de DSL-benadering eigenlijk het sterkst maar zijn ook de landingsmogelijkheden het lastigst, lijkt me. De echte grote antwoorden voor de crisis in ons onderwijs zullen uiteindelijk vooral via nieuwe curricula en didactiek moeten komen. Dat stelde Tony Bates tijdens zijn keynote op de Onderwijsdagen ook. Hierover in een volgend blog meer.

 

WAAROM SCRATCH ZAL AANSLAAN

2 reacties
beleidbesturencodingDidactieke-learninggeschiedenis Ict en onderwijsICTInformaticaInnovatieLeerplanontwikkelinglerarenLerenmultimediaProfessionaliseringPublicatiessocial media

Lessen van Logo

Er is veel voor te zeggen om de programmeertaal Scratch of een van de dialecten zoals Scatchjr, Sniff of Snap (voor heen BYOB) te gebruiken als de standaard codingtaal voor het onderwijs. BYOB bleek een niet zo geslaagde afkorting omdat deze afkorting bij feestjes in de VS vaak gebruikt wordt als Bring Your Own Booze (met dank aan Eelco Dijkstra).  Dus BYOB werd Snap.

Wat maakt een taal geschikt voor het onderwijs? Het simpelste antwoord is: eenvoud in gebruik. Maar dat is niet voldoende. Je moet snel resultaten kunnen zien, geluid en beeld (video of illustraties) kunnen invoeren, maar er is meer. Tijdens de openingsavond van de succesvolle Scratch2015 conferentie in augustus 2015 in Amsterdam (bijna 300 deelnemers uit meer dan 25 landen) was er een bijzonder interessante lezing van de eregast Cynthia Solomon over de oertijd van Logo.

Waarom nu aandacht voor Logo? Wie iets van de achtergronden van Scratch wil weten komt uit bij Logo. De uitgangspunten (de ‘filosofie’) en de doelstellingen van Scratch zijn in wezen die van Logo. Toen ik in 1986 een bezoek bracht aan Logo-ontwikkelaar Seymour Papert in het nieuwe MIT Medialab in Boston had ik ten onrechte het idee dat men nog in de pioniersfase was. Het tegendeel is waar, Cynthia Solomon was met Seymour Papert al vanaf eind jaren ‘60 en de jaren ’70 bezig op basis van ontwikkelingspsychologische principes van Piaget onderwijs met inzet van ICT te ontwikkelen voor kinderen. Zie voor het interview met Papert. http://www.learningfocus.nl/2014/02/25/1986-interview-met-seymour-papert-mindstorms/ .

Solomon schreef samen Papert in 1971 een nog steeds lezenswaardig artikel getiteld Twenty Things To Do With A Computer. Hier wordt ook de oerversie van Logo geïntroduceerd. Vergeleken met Scratch was Logo niet zo’n simpele taal als men deed voorkomen.  Solomon ging in op de begrippen constructivisme vs constructionism en haalde even uit naar de maker movement:

  1. constructionism is makings things to make sense
  2. constructivism is making sense without doing things
  3. maker movementis making things without attention to making sense

Cynthia ging wat kort door de bocht en deed mensen uit de maker movement daarmee tekort. Toch zat er een kern van waarheid in. In sommige workshops kennen toch wel een hoog erg fröbelgehalte zonder dat voldoende duidelijk wordt gemaakt wat er achter zit of wat de koppeling met curriculum is..
Solomon had mooi foto- en videomateriaal meegenomen. We zagen van een jonge hippie-achtige figuur met lang haar en baard die uitleg gaf bij demonstraties. Die hippie was Seymour Papert nog jaren voordat hij zijn beroemde Mindstorms , Children, Computers and Powerful Ideas (1980) schreef.

De kern van Papert’s ideeën is dat niet de computer ‘in command’ moet zijn maar de leerlingen en daartoe ontwikkelde hij zijn beroemde ‘turtle’ taal Logo, waarmee je de gang/bewegingen van een ‘virtuele’ en later ‘fysieke’ (speelgoed) schildpad kon programmeren. Hoe powerful Papert’s ideeën zijn blijkt nu uit  de opkomst van Scratch. (meer…)

Truijens vs de Vijlder

Reageer »
beleidbesturencodingDidactiekInformaticaLeerplanontwikkelingOverheid

 

 

Aleid Truijens op de conferentie Kwaliteit in onderwijs

Aleid Truijens op de conferentie Kwaliteit in onderwijs

 Vonken in plaats van vinken

Met hoge verwachtingen keek ik uit naar een debat tijdens het congres  waaraan o.a. deelnamen Volkskrant columniste Aleid Truijens en lector en oud-OCW beleidsambtenaar Frans de Vijlder. De eind juni gehouden conferentie over Kwaliteit in onderwijs was een initiatief van onder meer Roel in ’t Veld, ooit als directeur-generaal hoger onderwijs de schrik van de universiteiten. De mensen die ooit aan de knoppen draaiden gaven nu ruimhartig toe dat de praktijk soms anders uitpakte dan de bedoeling was. Ook in ’t Veld verfoeide nu de overmaat aan regels waar hij zelf aan heeft bijgedragen.
Ik geniet vaak van de tegendraadse maar ook nuchtere opvattingen van Aleid Truijens over onderwijs. Over het algemeen zie je dat de meeste conferenties verzamelplaatsen zijn van gelijkgestemden. ‘Slechts tegenspraak brengt ons verder’ zei Joop den Uyl eens. Truijens en de Vijlder hadden secondanten meegenomen. Bij De Vijlder was dat o.a. Jacquelien Boerefijn. Zij is lerares biologie en zij-instromer. Truijens werd bijgestaan door ROC-docente Laura Polder en twee van haar studenten.  Boerefijn fulmineerde terecht tegen het feit dat de vrije ruimte van de docent alleen maar afnam door de regelzucht van de overheid en het schoolmanagement. Zij moet van haar directie van te voren inschatten wat het gemiddelde eindexamencijfer voor haar vak zou zijn. Dat doe je altijd fout. Valt het lager uit dan heb je het niet goed gedaan. Is het hoger dan waren je ambities te laag. Leraar wordt weleens het mooiste beroep ter wereld genoemd, maar  vreemd dat uiteindelijk na vijf jaar slechts 28% van de nieuwe leraren in het onderwijs blijft. Boerefijn geeft naast biologie ook nog gelukslessen op school.

Eigenlijk bleken beide sprekers het vooral eens te zijn.  In de groepjesdiscussie daarna waren er wel verschillen. Truijens legde vooral de nadruk op het belang van Bildung en bestreed de in haar ogen overdreven aandacht voor de digitalisering van het onderwijs. Zie https://nl.wikipedia.org/wiki/Bildung. Ze maakte zich ook zorgen om de ik-cultuur op de scholen. Het gaat vooral om “What’s in it for me” en nauwelijks om “Wat kan ik later aan de maatschappij bijdragen”. Jammer dat Aleid Truijens een (schijn)tegenstelling creëerde tussen Bildung en het gebruik  van ICT. Truijens ziet ICT op school puur als hulpmiddel en gaat daarbij voorbij aan de inhoudelijke aspecten van ICT zoals computationeel denken (waaronder informatica, algoritmiseren en coding). Ze meent dat er in het onderwijs een tegenbeweging ontstaat waarbij men weer toe wil naar authentieke leerervaringen in de kunst, muziek, toneel, literatuur etc. Aleid wordt gesteund door een recent artikel in The Times Educational Supplement (TES) waarin wordt gepleit voor meer “Real world learning experiences”. https://www.tes.co.uk/news/school-news/breaking-views/pupils-need-a-break-virtual-reality-order-experience-real-world. Het gevaar dreigt volgens haar dat er een tweedeling komt en dit soort zaken nu weer iets alleen van de elite worden. Daar heeft ze misschien een punt.

Petra Polder, die Aleid Truijens secondeerde, had twee van haar studenten (Magalie en Ilaya) meegenomen. Petra is een jonge maatschappelijk werkster (jeugdzorg) en ROC-docente. Ze is niet van “lesgeven is een roeping” maar wel van “lesgeven is mijn passie”. Petra combineert de harde praktijk met lesgeven op een ROC. Het was duidelijk dat Magalie en Ylaya met haar wegliepen. Ook op de ROC zien we dat de regelzucht steeds verder doordringt. Petra hield een fraai betoog over minder aanvinken. Zelf dacht ik dat de competentiegekte, waarover ik in 2001 schreef, over zijn hoogtepunt heen was. Het tegendeel blijkt waar. Het is alleen maar erger geworden. Assesment van studenten betekent vooral lange lijsten met competenties afvinken. Een jonge docente op een hbo facility-managementopleiding wordt er niet goed van. Zij hield een pleidooi voor minder vinken en meer vonken in het onderwijs. Het gaat niet louter om afvinken maar ook om professionaliteit (‘het timmermansoog’) en vertrouwen, stelde zij. Dit illustreerde zij op indrukwekkende wijze met de recent bij haar geconstateerde borstkanker en de manier waarop haar specialist een behandelingsvoorstel opstelde.

Er waren ook bizarre sessies, waarin we blikken in de toekomst moesten werpen. Wist u dat we iemands geheugen al op een chip kunnen zetten? Dat stelde een van de sessieleiders. Maar dat kunnen we al eeuwen dacht ik. Noemen we dat niet een boek schrijven en lezen. Maar stelde hij ons gerust, omgekeerd kan het nog niet. Toen iemand de betrouwbaarheid van Wikiwijs vergelijk met die van de Encyclopedia Britannica vroeg de presentator wat dat laatste is. Hier valt nog veel Bildungswerk te verrichten.

 

Over het CodePact

Reageer »
beleidbesturencodingICTInformaticaInnovatieLeerplanontwikkelinglerarenProfessionalisering

leerlingen van de Ontplooiing

Programmeervouchers voor de digitale rugzak

Een aantal organisaties en commerciële bedrijven heeft de koppen bij elkaar gestoken om programmeren in het (basis)onderwijs te stimuleren. Ze ondertekenden een CodePact. Daar is niks mis mee. Integendeel aandacht voor ‘coding’ (maar liever ook wat breder gezien als “computanional thinking’) is een goede zaak. StartupDelta, met Neelie Kroes als speciale gezant, is initiatiefnemer van het nationaal CodePact. Maar voor het beginnen van een startup, is ‘coding’ an sich niet waar het om gaat. Dan hebben we het juist over een combi van problem-solving, creativiteit, algoritmisch denken, ondernemerschap en programmeren. (meer…)