Puzzelen met vier uit balans?

puzzel kennisnetOnlangs verscheen Kennisnet met een ICT-puzzel voor bestuurders. Ik moest denken aan Vier in Balans waarover je nu weinig meer hoort.

Onderstaand (ingekort en enigszins bewerkte) kritische blog verscheen in 2011 in Vives. Gaat het vanaf 2011 beter met de implementatie? Moeilijk te zeggen omdat er in de loop der jaren niet steeds op dezelfde wijze werd gemeten, maar het lijkt me van wel. Het tempo blijft wel traag.
———-

Vier uit balans? (2011)
Ik herinner me een persconferentie van Bill Gates in het Amsterdams Hilton begin jaren ’90 waarin hij alle drukte over internet overdreven vond. Internet wordt overschat meende de visionair toen. Een misrekening die hij later ruiterlijk toegaf.

Ja, er is meer gebeurd dan we konden dromen. Maar gebeurt het ook in de scholen? Wanneer je jaarlijks de Vier in Balans monitor leest, slaat de twijfel toe. Het VO-gebruik lijkt zelfs af te nemen. Na 25 jaar is nog steeds iets minder dan de helft van de docenten slecht of matig op de hoogte zijn van “computertoepassingen voor onderwijsdoelen”. De toestand op de lerarenopleiding is weinig florissanter. Er worden nog steeds jonge leraren afgeleverd met nauwelijks kennis van didactisch ICT-gebruik. Het feitelijk “lesgebruik” in de scholen stijgt langzaam.

De vraag is of ons implementatiemodel wel geschikt is. Al jaren werken we met vier in Balans als model. Deskundigheid, ICT-infrastructuur, educatieve content, en onderwijsvisie, moeten min of meer gelijkmatig ontwikkeld zijn. Het een kan niet zonder het ander.

De vraag is wordt niet te veel de nadruk gelegd op visie-ontwikkeling. Visie is net zoiets als een lifestyle: niets verander je moeilijker. Ook niet door alleen good-practices te laten zien. Ik kende collega’s die bol stonden van de visie maar waar de leerlingen door het raam naar binnenkwamen. En ook geweldige docenten die je weinig hoorde en die hun intuïtieve visie in de praktijk vorm gaven.

Is het vier in balansmodel, oorspronkelijk afkomstig uit de automatisering en het human resource management, zonder meer te transporteren naar het onderwijs? Ik waag dat te betwijfelen. De rol van de docent is nu eenmaal een andere dan die van de gemiddelde medewerker in een groot bedrijf. De leraar is meer een kleine middenstander (ook in het MKB blijft de informatisering achter). Een respectabele onderzoeker als Michel Fullan onderscheidt bij de invoering van ICT drie fases:
(1) Docenten gaan aarzelend nieuwe lesmaterialen gebruiken
naar voorbeeld van enthousiaste collega’s. Dat kan binnen de sectie of de school of ze zien het op seminars etc. Ze ontdekken dat een bepaalde aanpak met ICT werkt en ervaren de meerwaarde van de nieuwe media. (2) Ze gaan, gebruikmakend van bepaalde applicaties, langzamerhand hun lesgedrag veranderen. Het ICT-gebruik verankert. De deskundigheid verwerven ze voor een belangrijk deel zelf. (3) Hun visie op onderwijs en leren verandert en  bereikt volgens Fullan dan het diepste niveau.
Visieverandering dat doe je niet door een cursus te volgen of een seminar bij te wonen, dat kost tijd. Maar 25 jaar is eerlijk gezegd wel wat erg lang.

 

Jan Lepeltak

 

 

2 reacties op “Puzzelen met vier uit balans?”

  1. Jeroen zegt:

    Beste Jan,

    Als Vier in Balans de bouwstenen betreft van succesvolle ICT-implementatie, hoe bouw je vervolgens? Dat is eigenlijk een black box, en zeer contextspecifiek. Een paar jaar geleden hebben wij ism Kennisnet proberen uit te vogelen hoe op scholen duurzame implementatie van ICT tot stand komt. Met name de rol van de pionier, het leren in een team, leiderschap en uiteraard de ICT-toepassing zelf en in welke mate deze aansluit bij de behoefte van de docent zijn daarin van belang. Je kan hier o.a. over lezen via deze blogpost

  2. Jan Lepeltak zegt:

    Dank voor je reactie. Ik ga de blogpost zeker lezen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>