Het Alternatief (1) Van oude scholen de dingen die voorbij gaan

 

 

het alternatiefEerder noemde ik Het Alternatief al een derde weg tussen de Iederwijs utopisten (‘kinderen kunnen leren wat ze willen, met wie en op welk moment’), en de conservatieve BON’ers (‘frontaal en klassikaal lesgeven heeft didactisch de voorkeur’).

Het Alternatief is een boek dat het lezen waard is. Niet alleen omdat het geïnitieerd en voor deel geschreven is door een nieuwe generatie docenten die blaken van enthousiasme, maar ook vanwege de frisse blik die idealisme paart aan nuchterheid.  Het geeft met de ondertitel: Weg met de afrekencultuur in het Onderwijs, lucht aan een algemeen gevoel van onvrede bij met name leerkrachten.

Pittige, inspirerende artikelen, maar,  dat moet gezegd, ook met enkele bijdragen die lezen alsof men een lepel meel moet opeten.  Zoals een bijdrage over schoolmanagement, waarbij de auteur toch wel erg vaak verwijst naar zijn proefschrift. Daarbij gaat hij voorbij aan de oorzaak van veel ellende n.l. het ontstaan van megascholen, met hun nieuwe managementlagen.

Van ‘one tone of voice’ is geen sprake. Is dat erg? Nee, maar het maakt het niet altijd makkelijk het boek van A tot Z lezen. Misschien hadden de (mede)-auteurs en eindredacteuren Jelmer Evers en René Kneyber toch iets strenger moeten zijn met hun auteursrichtlijnen. Maar makkelijk is dat natuurlijk niet met bijna 25 auteurs en 30 bijdragen en dat in een boek dat in een half jaar gerealiseerd. Chapeau.

Kern van het boek wordt gevormd door het deel (hoofdstuk) 5 Het alternatief voor scholen: Flip the System

De onderzoekers Farris-Berg en Dirkswager komen, verwijzend naar hun boek Trusting Teachers with School Succes, dat is gebaseerd op onderzoek van meer dan vijftig scholen in de VS, tot gradaties van  wat ze noemen“collectieve autonomie”. Deze scholen blijken het vaak goed te doen.  Ik durf mij een ervaringsdeskundige te noemen als het gaat om een Nederlands voorbeeld van een school met collectieve autonomie. 

Van het lijstje van tien karakteristieke punten dat Evers noemt, waren er op mijn school (een nieuwe school in een van de satellietsteden van Amsterdam in jaren ’70 en ‘80) zeker acht gerealiseerd. Ik kwam er te werken nadat de school 2 jaar bestond. Ik heb er 10 jaar lesgegeven. De voorbeelden:

1.     benoemen nieuwe collega’s (hierbij speelden onze secties  een centrale rol)

2.     overplaatsen en/of ontslaan collega’s (hierbij speelde een sectie centrale rol)

3.     evalueren van collega’s (hierbij speelde de betreffende sectie een centrale rol)

4.     indeling personeel (aantal uren en taken per individuele persoon, viel aan de schoolleiding, het algemene beleid werd via medewerkersvergadering incl. NOP vastgesteld)

5.     benoeming schoolleiders (d.m.v. verkiezingen werd een shortlist samengesteld en daarna na gesprekken door een commissie gekozen voor een bepaalde periode)

6.     vaststellen budget (alleen na inspraak MR)

7.     vaststellen salarissen. Ging via de regelingen overheid, maar we stonden een deel van ons salaris af om het lage salaris van met name de conciërges (OOP) te verbeteren.

8.     vaststellen lesprogramma (ook hier speelde de sectie een centrale rol lesmethodes, leerplan, etc. gaf wel eens problemen. De sectie Duits was didactisch zeer traditioneel itt de andere talen secties) .

9.     vaststellen van het rooster (klassen, schooluren, lengte schooluren via algemene vergadering)

10.Opstellen schoolbeleid (via algemene vergadering incl. OOP werd hierover beslist incl. Schoolregels en huiswerkprotocol).

Ofschoon de Donkerslijstjes nog niet bestonden, had de school een uitstekende naam in de regio wat ook bleek uit de grote toevloed van leerlingen. De school werd geleid door wat de Trojka werd genoemd. Drie docenten/schoolleiders die ook in hun sectie nog enig onderwijs gaven. De trojka bestond uit een wiskundedocent, biologieleraar en leraar lichamelijke opvoeding. Allen voor een periode van (ik meen) 5 jaar benoemd. Als ik de ervaringen van ex-leerlingen nu lees op Schoolbank, valt mij op hoe ongemeen positief de meeste oud-leerlingen zijn over hun schooltijd.  Toen een klas uit mijn voormalige school bij het tv-programma De Reünie was hadden de ‘leerlingen’ twee geliefde docenten uitgenodigd. Het bleken twee docenten uit mijn tijd met wie ik collegiaal bevriend was, een biologe en een historicus. De laatste is met pensioen en de biologie docente werkt er nog steeds. Een kleine, dappere, zeer actieve docente die de oppositie leidde die uiteindelijk  heeft geleid tot het vertrek van een gehate schoolmanager (zie hieronder).

 

De examenresultaten waren goed tot zeer goed. De onderwijsinspecteur heb ik in die 10 jaar eenmaal gezien. Bij de opening van het nieuwe gebouw.

Mijn oude school bestaat niet meer. Hij is gefuseerd en ten prooi gevallen aan  o.a. de megalomane ideeën van nieuwe schoolleiders, waarvan de laatste met pek-en-veren (tot aan artikelen in de Volkskrant toe) de laan uit is gestuurd, na veel klachten over intimidatie, het inhuren van dure consultancybureaus, waar hij zelf ook nog freelance voor scheen te werken.

Ik zie mijn oud-collega’s nog wel.  Op begrafenissen of bij een afscheid i.v.m. pensioen. We delen onze goede herinneringen aan die tijd en vragen ons af wat er mis is gegaan.

Als je goed leest is het antwoord te vinden in Het Alternatief. 

 

2 reacties op “Het Alternatief (1) Van oude scholen de dingen die voorbij gaan”

  1. […] 1.     Een maatschap om een geheel nieuwe door docenten gerunde te starten. Daarbij werd o.a. gedacht aan een apprenticeship/gezellen/gildemodel/. Als voorbeeld kwam de autonome school die in Het Alternatief is beschreven aan de orde. Er werden verschillende modellen besproken, waarbij de kwaliteitsborging een belangrijk aandachtspunt was. Zie ook mijn bespreking http://www.learningfocus.nl/2013/11/23/het-alternatief-1-van-oude-scholen-de-dingen-die-voorbij-gaan… […]

  2. […] 1.     Een maatschap om een geheel nieuwe door docenten gerunde school te starten. Daarbij werd o.a. gedacht aan een apprenticeship/gezellen/gildemodel/. Als voorbeeld kwam de autonome school die in Het Alternatief wordt beschreven aan de orde. Er werden verschillende modellen besproken, waarbij kwaliteitsborging een belangrijk aandachtspunt was. Zie ook mijn bespreking http://www.learningfocus.nl/2013/11/23/het-alternatief-1-van-oude-scholen-de-dingen-die-voorbij-gaan… […]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *